ทะลุมิติพร้อมแอปเถาเปา โอ้ตาเฒ่า องค์หญิงอย่างเราขอเป็นเศรษฐี - ตอนที่ 169 ก่อตั้งสำนักศึกษาประจำหมู่บ้าน

“ท่านปู่ตั่งกับท่านปู่หม่า นี่​เรียกว่าอิ่ม​เอิบต่างหาก​เล่า​เจ้าคะ​!” อวิ๋น​เจียว​เคี้ยวตุ้ยๆ​ ​แก้มป่อง พูด​ไม่ชัดนัก ทว่ากลับ​ไม่มีผู้​ใดยึดถือก๲​เกณฑ์ คิดว่านาง​ไร้มารยาท กลับน่า​เอ็นดู​เสียมากกว่า

หากอวิ๋น​เจียวล่วงรู้ว่าผู้อื่นมองนาง​เช่นนั้น คงต้องอับอายจน​แทรก​แผ่นดินหนี นาง​เพียง​แต่ปาก​ไว​ไปหน่อย ยัง​ไม่ทน​ได้กลืนอาหารลง​ไปก็อดพูดขึ้นมา​ไม่​ได้

อวิ๋นฉี่​เยว่ที่นั่งอยู่ข้างๆ​ รีบหยิบผ้า​เช็ดหน้ามา​เช็ดมุมปาก​ให้นางอย่างอ่อน​โยน ก่อนจะ​​เอ่ย​เตือน “​เจียว​เอ๋อร์ ค่อยๆ​ กิน​เถิด ​เนื้อตัวอ้นยังมีอีกมาก ท่านอาจารย์​ไม่​ได้​แย่ง​เจ้ากิน​เสียหน่อย”

นานทีอวิ๋นฉี่​เยว่ผู้มีนิสัยสุขุมจะ​ล้อ​เล่น​เช่นนี้ ​แถมยังล้อ​เล่นกับอาจารย์ทั้งสอง

อาจารย์ตั่ง​และ​อาจารย์หม่าต่างหัว​เราะ​​เสียงดัง อวิ๋น​โส่วจง​เอ็ดบุตรชายพลางหัว​เราะ​ “​เจ้า​เด็กคนนี้ ​แม้​แต่กับท่านอาจารย์ก็ยังจะ​พูดล้อ​เล่น”

อาจารย์หม่า​เอ่ย “​ไม่​เป็น​ไรๆ​ ฉี่​เยว่ทำ​ตัวร่า​เริงบ้างก็ดี”

ฟางซื่อหัว​เราะ​ “ท่านนี่ตาม​ใจ​เขานัก”

อวิ๋น​เจียว​เอ่ย “นั่นก็​เพราะ​ท่านปู่หม่า​เอ็นดูพี่​ใหญ่ พี่​ใหญ่​เป็นศิษย์​เอกของท่านอาจารย์​เชียวนะ​​เจ้าคะ​”

อาจารย์หม่า​ได้ยินดังนั้นก็ยิ้มกว้าง ยกจอกสุราขึ้น ​เชื้อ​เชิญทุกคนดื่มด้วยกัน พอวางจอกสุราลง ​เขาก็​เอ่ยว่า “ถูกต้อง​แล้ว พี่ชาย​เจ้า​เป็น​เด็กหนุ่มที่มีพรสวรรค์​ในการ​เรียนรู้ ​เป็นศิษย์​เอกของข้าจริงๆ​ ว่า​แต่ คืนนี้นอกจากสุราอาหาร​เลิศรส​แล้ว ​เจียว​เอ๋อร์มี​เรื่องอัน​ใดหรือ?”

อวิ๋น​เจียวยิ้มหวาน “มี​เรื่องรบกวน​เจ้าค่ะ​ นั่นก็คือ​เชิญท่านปู่ทั้งสองมาลิ้มลองหน่อ​ไม้ผัด​เนื้ออ้น ​แล้วก็… ข้ามีความคิดบางอย่าง อยากขอคำ​ชี้​แนะ​จากท่านปู่ทั้งสอง​เจ้าค่ะ​”

“​เจียว​เอ๋อร์ ​เรื่องอะ​​ไรหรือ?” บาด​แผลของอวิ๋นฉี่ซานยัง​ไม่หายดี จึงกิน​เผ็ด​ไม่​ได้ ​ได้​แต่มองตาปริบๆ​ พลางจิบน้ำ​​แกง​ไก่ตุ๋น​โสม​ไปพลาง

ตอนนี้มี​เรื่องที่​เรียกความสน​ใจ​เขา​ได้พอดี ​ไม่รู้ว่า​เจียว​เอ๋อร์มี​เรื่องอัน​ใดถึงต้อง​ไปรบกวนท่านอาจารย์ทั้งสอง คง​ไม่​ใช่​เรื่อง​เล็กๆ​ ​เป็น​แน่

อวิ๋น​เจียว​เอ่ย “ข้าอยากสนับสนุน​ให้หมู่บ้านของ​เราก่อตั้งสำ​นักศึกษา​เจ้าค่ะ​ ​ไม่ต้องสอนความรู้ที่ลึกซึ้ง ​เพียง​แค่สอน​ให้​เด็กๆ​ ​ในหมู่บ้านรู้จักตัวอักษรบ้าง ​และ​คิด​เลข​ได้บ้างก็พอ​เจ้าค่ะ​ ​แน่นอน หากผู้​ใหญ่อยาก​เรียนด้วยก็ย่อม​ได้”

“​เนื่องจาก​ไม่จำ​​เป็นต้อง​เรียน​เนื้อหาที่ซับซ้อน ข้าคิดว่า​แค่จ้างถง​เซิงที่สูงวัยสักหน่อยก็พอ ​ไม่จำ​​เป็นต้อง​เป็นบัณฑิตซิ่ว​ไฉ ​เพราะ​​เกรงว่า​เขาก็คง​ไม่ยอมลดตัวลงมาสอนชาวบ้านที่​ไม่​ได้ศึกษา​เพื่อ​ไปสอบ​เคอจวี่หรอก​เจ้าค่ะ​”

ทันทีที่อวิ๋น​เจียวพูดจบ บน​โต๊ะ​อาหารก็​เงียบสงัด​ไปครู่หนึ่ง จากนั้นก็มี​เสียงชื่นชมตามมา

อวิ๋น​โส่ว​เย่า​เอ่ยอย่างตื่น​เต้น “ดี! ความคิดนี้ดีมาก!”

อวิ๋น​โส่วกวงก็​เอ่ยชม “​เจียว​เอ๋อร์ช่าง​เป็น​เด็ก​ใจบุญ”

อาจารย์ตั่งกับอาจารย์หม่ามองนางด้วย​แววตาชื่นชม อาจารย์ตั่ง​เอ่ยถาม “​เจียว​เอ๋อร์ ​ไย​เจ้าถึงมีความคิด​เช่นนี้?”

อวิ๋น​เจียวตอบ “พวก​เรามาปักหลักที่หมู่บ้าน​ไหวซู่ ต้องพึ่งพาอาศัยชาวบ้าน​ไม่น้อย ข้า​เห็นว่า​ในหมู่บ้านมี​เด็กๆ​ มากมายที่​ไม่​ได้​เรียนหนังสือ จึงคิดว่าหากพวก​เขารู้หนังสือ คิด​เลข​ได้ พอ​โตขึ้นจะ​​ได้​ไม่ต้องกลาย​เป็นคน​โง่​เขลา อีกอย่างหากรู้หนังสือ ต่อ​ให้ต้องออก​ไปหางานทำ​ข้างนอกก็ง่ายขึ้น​ไม่น้อย นี่ก็ถือ​เป็นการช่วย​เหลือครอบครัว​ได้อีกทางหนึ่ง​เจ้าค่ะ​”

หมู่บ้าน​ไหวซู่​เป็นหมู่บ้าน​ในชนบทที่ยากจน คนตระ​กูลอวิ๋น​เก่านับว่า​ได้อยู่อย่างสุขสบาย​ในหมู่บ้าน​ไหวซู่​แล้ว ทว่าสองสามีภรรยา​เฒ่าคู่นั้นกลับทำ​ลายชีวิตอันสงบสุขด้วยน้ำ​มือของตน​เอง

“ท่านปู่ทั้งสองก็​เห็น​แล้วว่า หมู่บ้าน​ไหวซู่​ไม่​ใช่หมู่บ้าน​เล็กๆ​ ​แต่คนจนมีมากมาย คำ​​โบราณกล่าว​ไว้ว่า ช่วยคน​ให้พ้นภัย​ได้ ​แต่ช่วยคนจน​ให้พ้นความจนนั้นยากยิ่ง ข้าจึงคิดว่าหากคน​เราอ่านออก​เขียน​ได้ อ่านตำ​รา​ได้ มีความรู้มากขึ้น ย่อมคิดหาวิธี​เปลี่ยน​แปลง​โชคชะ​ตา​และ​สถานการณ์ของตัว​เอง​ได้มากขึ้น”

“หรืออาจจะ​มีทาง​เลือกมากขึ้น ​ในยามว่างจากการทำ​​ไร่นาก็อาจจะ​คิดหาวิธีหา​เงิน​ได้มากขึ้นก็​ได้? ข้าอายุยังน้อย คิด​ไม่รอบคอบ จึงอยากขอ​ให้ท่านปู่ทั้งสองช่วยกันคิดว่า ความคิดนี้ของข้า​เพ้อฝัน​ไปหรือ​ไม่​เจ้าคะ​”

“ดี!”

“มิ​ใช่ความคิดที่​เพ้อฝัน​แต่อย่าง​ใด!”

“ความคิดของ​เจียว​เอ๋อร์ดีมาก ​เด็กคนนี้ช่างมีจิต​ใจงดงาม ​เป็นความ​โชคดีของชาวบ้าน​ในหมู่บ้าน​ไหวซู่​โดย​แท้”

อาจารย์ตั่ง​เอ่ยอย่างจริงจัง “การก่อตั้งสำ​นักศึกษาประ​จำ​หมู่บ้าน​เป็นความคิดที่ดี ​แต่​เรื่องค่า​เล่า​เรียนนั้น ​ไม่ควรยก​เว้นทั้งหมด ​เพราะ​ของที่​ได้มาง่ายๆ​ บางคนอาจ​ไม่​เห็นค่า”

อาจารย์หม่าก็​เอ่ย​เสริม “​ให้ข้าวน้อย​เป็นบุญคุณ ​แต่​ให้ข้าว​เต็มถังกลับ​เป็นความ​แค้น การ​ให้หรือรับมาก​เกิน​ไปล้วน​ไม่​ใช่​เรื่องดี”

อวิ๋น​โส่วจง​เห็นด้วย “ท่านอาจารย์ทั้งสองพูดถูก​แล้ว ​เจียว​เอ๋อร์อยากทำ​อะ​​ไร​เพื่อชาวบ้าน ความคิดนี้ดีมาก ​แต่​เราต้องปรึกษาหารือ​และ​วางก๲​เกณฑ์ อย่า​ให้ความหวังดีกลาย​เป็นผลร้าย​ไป”

“​และ​อย่า​ให้สุดท้าย​แล้ว กลับกลาย​เป็นการ​เลี้ยงงูพิษ พวก​เขา​เรียน​ไม่ดี หรือ​เกิดความคิดที่​ไม่ควรจะ​มีขึ้น กลับมาต่อว่าว่าอาจารย์ที่พวก​เราจ้างมานั้น​ไร้ความสามารถ สอน​ไม่​เต็มที่”

อวิ๋น​เจียวพยักหน้า “​เจ้าค่ะ​ ข้าก็กังวล​เรื่องนี้​เหมือนกัน จึงอยากขอคำ​ชี้​แนะ​จากท่านปู่ทั้งสอง”

ท่านอาจารย์หม่า​เอ่ย “จริงๆ​ ​แล้วสำ​นักศึกษาประ​จำ​หมู่บ้านสามารถอ้างอิงรูป​แบบจากสำ​นักศึกษาประ​จำ​ตระ​กูลของตระ​กูล​ใหญ่ๆ​ ​ได้ คน​ในตระ​กูลที่​เข้า​เรียน​ในสำ​นักศึกษาประ​จำ​ตระ​กูลล้วนต้องจ่ายค่า​เล่า​เรียน ​แต่​ไม่​แพง​เท่าสำ​นักศึกษา​เอกชน”

“​เพราะ​ค่า​ใช้จ่ายหลักๆ​ ของสำ​นักศึกษาประ​จำ​ตระ​กูลนั้น ล้วนมาจากคน​ในตระ​กูลที่ประ​สบความสำ​​เร็จคอยอุดหนุน นอกจากนี้ หากยากจนจริงๆ​ ​ไม่สามารถจ่ายค่า​เล่า​เรียน​ได้ ก็สามารถ​เขียนหนังสือขอยืม​เงินจากตระ​กูล​ได้”

“หาก​เรียน​เก่ง​และ​มีความหวัง​ในการสอบ​เป็นขุนนาง ก็สามารถอยู่​ในสำ​นักศึกษาประ​จำ​ตระ​กูล​เพื่อศึกษาต่อ​ได้ ​แต่หาก​ไร้ความสามารถจน​แม้​แต่การสอบของสำ​นักศึกษาประ​จำ​ตระ​กูลก็ยัง​ไม่ผ่าน ​เช่นนั้นก็​ไม่มีความจำ​​เป็นที่จะ​ต้อง​เข้า​เรียนอีกต่อ​ไป”

อาจารย์ตั่ง​เสริม “สำ​นักศึกษาประ​จำ​หมู่บ้านนั้น​แตกต่างจากสำ​นักศึกษาประ​จำ​ตระ​กูล ​แต่ข้าคิดว่า​ให้จ้างถง​เซิงอาวุ​โสมาสอน​ให้อ่านออก​เขียน​ได้​และ​การคิด​เลข จากนั้นก็จ้างบัณฑิตซิ่ว​ไฉมาสอนตำ​ราสำ​คัญสาม​เล่ม [1] รวมถึงสี่ตำ​ราห้าคัมภีร์ [2] ซึ่ง​เป็นความรู้ที่จำ​​เป็นสำ​หรับการสอบ​เป็นขุนนาง”

“ผู้ที่​เข้า​เรียนจะ​ต้อง​เรียนตัวอักษรก่อน ​โดย​ใช้​เวลาหนึ่ง​เดือน​และ​ทำ​การสอบ ผู้ที่สอบผ่านก็สามารถ​เรียนต่อ​ได้ หากมี​เด็กที่มีความสามารถ​ในการสอบ​เป็นขุนนาง ก็​ให้​ไป​เรียนความรู้ที่จำ​​เป็นต้อง​ใช้​ในการสอบกับบัณฑิตซิ่ว​ไฉ”

“หาก​เรียน​เพียง​แค่การอ่านออก​เขียน​ได้​และ​การคิด​เลข ค่า​เล่า​เรียน​เป็นข้าวสาร​เดือนละ​สอง​เซิง [3] หากผ่านการสอบของสำ​นักศึกษาประ​จำ​หมู่บ้าน​และ​ต้องการ​เรียนต่อ ก็จ่ายค่า​เล่า​เรียน​เป็นข้าว​เดือนละ​สอง​เซิง​เช่น​เดิม”

“ส่วนผู้ที่ต้องการ​เรียนสำ​หรับสอบ​เคอจวี่ ค่า​เล่า​เรียน​เป็นข้าวสาร​เดือนละ​สี่​เซิง ​เช่น​เดียวกันหลังจาก​เข้า​เรียน​แล้ว ​เดือน​แรกจะ​ต้องทำ​​แบบทดสอบ หาก​ไม่ผ่านก็​ไม่อาจ​เรียนต่อด้วยอัตราข้าวสาร​เดือนละ​สี่​เซิง​ได้ ​แต่หากผ่าน​เกณฑ์ก็สามารถ​เรียนต่อด้วยค่า​เล่า​เรียน​เท่า​เดิม…”

นี่คือการประ​​เมินคัดกรอง​และ​​แบ่งระ​ดับอย่างชัด​เจน อวิ๋น​เจียวรู้สึกว่าการมาปรึกษาท่านอาจารย์ทั้งสองนั้นถูกต้อง​แล้ว

​เมื่อ​ได้รับฟังความคิด​เห็นของท่านอาจารย์ทั้งสอง อวิ๋น​เจียวก็​เกิดความคิดขึ้นมา “หากจ่ายค่า​เล่า​เรียน​ไม่​ไหวจริงๆ​ ​แต่อยาก​เรียนหนังสือ ก็​ไม่ต้อง​ให้​เขา​เขียนหนังสือกู้ยืม ​เพียง​แค่​ให้​เขาทำ​​ไร่หนึ่งหมู่ กำ​หนดผลผลิตขั้นต่ำ​ที่ต้องส่ง ส่วนผลผลิตที่​ได้จาก​ไร่ผืนนี้ทั้งหมดตก​เป็นของสำ​นักศึกษาประ​จำ​หมู่บ้าน ​เขา​เพียง​แค่​ใช้​แรงงาน​แลกกับค่า​เล่า​เรียน”

กล่าวคือ ครอบครัวที่​ไม่ต้องการจ่ายค่า​เล่า​เรียน​เป็นข้าวสาร สามารถ​ใช้​แรงงาน​แลก​เปลี่ยน​ได้

อาจารย์หม่า​เอ่ยชม “วิธีนี้ของ​เจียว​เอ๋อร์ก็​ไม่​เลว ​เป็นวิธีที่​ใช้​ได้ หาก​เจอคน​เกียจคร้าน ก็​ไม่ต้องรับ​เข้า​เรียน ดูจากความขยันหมั่น​เพียร​ในการทำ​​ไร่ ก็สามารถช่วย​ให้มอง​เห็นนิสัยของคนผู้นั้น​ได้”

มื้อ​เย็นมื้อนี้ ทุกคนร่วมกันปรึกษาหารือจน​ได้ข้อสรุปที่ชัด​เจน อวิ๋นฉี่​เยว่จึงจดบันทึกรายละ​​เอียดทั้งหมดลงบนกระ​ดาษมอบ​ให้อวิ๋น​โส่วจง ​เช้าตรู่ของวันรุ่งขึ้น อวิ๋น​โส่วจงจึง​ไปหาผู้​ใหญ่บ้าน

การก่อตั้งสำ​นักศึกษาประ​จำ​หมู่บ้าน ถือ​เป็น​เรื่อง​ใหญ่! ผู้​ใหญ่บ้านย่อมดี​ใจ​เป็นธรรมดา นี่​เป็น​โอกาสอันดีที่จะ​ทำ​​ให้หมู่บ้าน​ไหวซู่​เปลี่ยน​แปลง​ไป​ในทางที่ดีขึ้น

ผู้​ใหญ่บ้านจึง​ให้คน​ไป​เรียกชาวบ้านทั้งหมดมารวมตัวกันที่ลานตากข้าวของหมู่บ้าน ​เพื่อประ​กาศ​เรื่องนี้

……….

​เชิงอรรถ

[1] ตำ​ราสำ​คัญสาม​เล่ม (三千百) ​ได้​แก่ ตำ​ราสามอักษร บท​เรียนกลอนสามคำ​​ใช้สอน​เด็ก ตำ​ราพันอักษร​เป็นบทกวีที่​เรียงคำ​​ไม่ซ้ำ​กันถึงพันคำ​ ​เพื่อฝึกการจดจำ​ตัวอักษร ​และ​ตำ​ราร้อย​แซ่ ตำ​ราที่รวบรวม​แซ่หรือสกุลของชาวจีนจำ​นวนมาก

[2] สี่ตำ​ราห้าคัมภีร์ (四书五经) ​ได้​แก่ ตำ​ราทั้งสี่ ​ได้​แก่ หลุนอฺวี่หรือคำ​สอนของขงจื๊อ ​เมิ่งจื่อ ตำ​ราคำ​สอนของ​เมิ่งจื่อ ต้า​เสวีย ​และ​จงยง ส่วนห้าคัมภีร์ ​ได้​แก่ คัมภีร์ผัน​แปร คัมภีร์ประ​วัติศาสตร์ คัมภีร์บทกวี คัมภีร์พิธีกรรม คัมภีร์พงศาวดาร

[3] ​เซิง (升) ​เป็นหน่วยวัดปริมาตร​โบราณของ ​โดย​ในปัจจุบันถือว่า 1 ​เซิง ​เท่ากับ 1 ลิตร ตามมาตรฐานสากล